Siêu lạm phát ở Đức những năm 1920 - VnEcon

dietcoke · 20-01-2010, 11:46 PM

Bài viết này được tổng hợp từ các trang thông tin trên mạng, mong rằng nó là một tài liệu tham khảo sơ lược hữu ích. Trình độ người dịch còn non và xanh ^ ^, rất mong nhận được sự chỉ bảo của mọi người !

dietcoke

Sơ lược kiến thức ngoài lề :

A.Cộng hoà Weimar (Weimar Republic):
(Các bài viết tiếng anh về lạm phát ở Đức thường dùng tên của nước Đức là Weimar Republic)

Đây là tên gọi mà các nhà sử học đặt cho chính phủ nước Đức giai đoạn 1919-1933.Tên chính thức của nó vẫn là Deutsches Reich .Chính phủ này ra đời thay thế cho chính phủ phong kiến trứơc đó, sau khi nổ ra cuộc cách mạng Đức vào tháng 12 năm 1918. Cái tên trên được đặt theo tên thành phố Weimar, nơi cơ quan lập hiến của Đức soạn thảo ra hiến pháp vào năm 1919.

Trong vòng 14 năm tồn tại, chính phủ "Weimar Republic" đã phải đối mặt với rất nhiều vấn đề, bao gồm trường hợp siêu lạm phát nổi tiếng trong lịch sử vào đầu những năm 1920,những khoản chiến phí và các điều khoản khắc nghiệt của hoà ước Versaille, sự thù địch từ phía các nước thắng cuộc trong chiến tranh thế giới thứ nhất... Tuy nhiên, chính phủ này đã giải quyết được rất nhiều trong số những khó khăn đó, tái cơ cấu tiền tệ,thống nhất chính sách thuế và hệ thống đường sắt.Bản hiến pháp được thảo ra năm 1919 được coi là 1 trong những bản hiến pháp tiến bộ nhất thế giới.Giai đoạn này cũng chứng kiến sự phát triển hưng thịnh của nền văn hoá Đức.

Tới đầu những năm 1930, chính phủ này bắt đầu lâm vào khủng hoảng và cuối cùng xụp đổ hoàn toàn vào năm 1933, sau đó Hitle lên cầm quyền.

( Click here
)

B.1. Hoà ước Versailles (Treaty of Versailles) :
Hoà ước Versailles được kí kết giữa Đức và phe Đồng Minh vào ngày 28/6/1919,sau khi chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc.

Trong vị thế của một nước chiến bại, Đức phải chấp nhận mất đi 13,3% lãnh thổ, phải bồi thường một khoản chiến phí là 132 tỉ đôla (con số này được ấn định trong bản tối hậu thư London năm 1921),ngoài ra mỗi năm phải chịu thêm lãi suất 500 triệu đô la, bị trưng thu 26% khoản phí ngoài định mức đối với hàng hoá xuất khẩu và mất luôn quyền kiểm soát đối với các xứ thuộc địa.

( Click here
)

Sự trừng phạt nặng nề của hoà ước Versailles gây bất mãn và phẫn nộ cho toàn thể nước Đức. Hậu quả lâu dài và hết sức tác hại ở chỗ chính sự phẫn nộ đó lại là một trong những vũ khí mà Adolf Hiler sử dụng để mê hoặc dân Đức và lên nắm chính quyền.

Hoà ước này về sau bị xé bỏ bởi Hitler.

B.2. Tối hậu thư London(London Ultimatum):
Ngày 5/5/1921, thủ tướng Anh Lyoyd George gửi bản tối hậu thư có tên "London Ultimatum " tới đại sứ quán Đức, bổ sung cho bản hoà ước Versailles. Theo đó, các nước đồng minh yêu cầu đế quốc đức phải chi trả tổng số tiền chiến phí khổng lồ 132 tỷ mác bằng vàng, trả dần làm 66 lần trong 66 năm để nhanh chóng giải trừ quân bị theo Hiệp ước Versaille (mỗi năm trả 2 tỉ mác).

( Click here
)

Số tiền trên vào năm 1921 tương đương với 400 tỉ USD năm 2007, sau khi đã loại đi mức lạm phát, và người ta ước tính tới năm 1988 Đức mới có thể thanh toán hết được(!)
( Click here
)

Chính thủ tướng Anh Đavid Loyd George đã từng phải thừa nhận :" Hoà ước mà chúng ta soạn thảo đã gieo mầm cho cuộc chiến tranh thế giới thứ hai vào 20 năm sau, những điều kiện mà các bạn áp đặt cho người Đức có thể khiến người Đức hoặc là không tuân thủ điều ước, hoặc là phát động chíên tranh" .
(Chiến tranh tiền tệ - Song Hongbing - chương "Hoà ước Versailles"- p169)

Siêu lạm phát ở Đức

(Hyperinflation on WeimarRepublic)

Một số ý kiến cho rằng Đức đã chủ động gây lạm phát bằng cách in thật nhiều tiền để chi trả mức chiến phí quá cao theo như hoà ước Versaille qui định.Thực ra những cách lý giải đó đều đã chệch hướng. Trong suốt nửa năm đầu tiền của 1921, đồng tiền Đức vẫn giữ một mức tỉ giá tương đối bình ổn :khoảng 60 mark ăn một đôla Mỹ.

Tuy nhiên một văn kiện có tên là Tối hậu thư London ra đời tháng 5 năm 1921 đã yêu cầu phía Đức ngoài việc thực thi các điều khoản qui định trong Hoà ước Versailles, nước này còn phải trả chiến phí hàng năm 2 tỉ mác bằng vàng hoặc ngoại tệ, đây là một yêu sách vượt xa số vàng hay ngoại tệ mà Đức nắm giữ. Lần chi trả đầu tiên được ghi nhận vào tháng 8 năm 1921. Từ đó trở đi, tiền Mark Đức bắt đầu quá trình mất giá thảm hại, đến tháng 10/1921 đã mất gần 1/3 giá trị.

Trong suốt những tháng đầu năm 1922,đồng Mark ổn định ở mức 32 Mark ăn một đôla. Sau đó, nước Đức bắt đầu bước vào giai đoạn siêu lạm phát,đồng Mark mất giá,1 đôla cần tới 8000 mark vào tháng 12 năm 1922.

Chỉ số giá tiêu dùng hàng hoá thiết yếu của người dân Đức tăng từ 41 vào tháng 6/1922 lên 685 vào tháng 12, tăng hơn 16 lần trong vòng vỏn vẹn nửa năm.

Từ tháng 1 năm 1922 đến tháng 11 năm 1923, chỉ số giá đã tăng từ 1 lên 10.000.000.000. :

Cuộc siêu lạm phát này lên tới đỉnh điểm vào tháng 11 năm 1923, và kết thúc khi một loại tiền tệ mới ra đời, đồng Rentenmark.

(wiki- Click here
)

Tham khảo:
Siêu lạm phát với mức độ giá tăng hàng triệu, hàng tỉ lần như ở Đức năm 1921-1923, chỉ hai năm mà giá tăng cả tỉ lần, giá một bao diêm là một triệu mác Đức lúc đó. Thực ra đây là chủ trương của Chính phủ Đức muốn xoá nợ trái phiếu do Chính phủ phát hành trước đây để tiến hành cuộc Chiến tranh thế giới lần thứ nhất. 10 tỉ mác cho Chính phủ vay trước đây, lúc siêu lạm phát chỉ đòi được “vài mác”. Vì vậy, sau này các chính phủ đều phải gắn nợ với chỉ số lãi suất tính theo tỷ lệ lạm phát để bảo vệ quyền lợi của người cho vay.

tapchicongsan.org

popcorn244 · 21-01-2010, 11:35 AM

Tính theo kiểu hàng hóa thiết yếu như thức ăn chẳng hạn, bạn sẽ thấy lạm phát khủng khiếp của Đức năm 1923 như thế nào . Người ta nói rằng một người đàn ông vừa nhận lương nửa tháng của anh ta vào lúc 11h sáng thì lập tức chạy hộc tốc đến của hàng thực phẩm, số tiền đó mua được khoảng 3 cái bánh mỳ , 2 củ khoai tây và 2 củ carrot . Nếu anh ta chờ đến đầu giờ chiều tức là 1h30 - 2h thì số tiền đó chỉ mua được 1 nửa hoặc thậm chí chưa đến 1 nửa số thực phẩm mà anh ta mua ban sáng.
Lịch sử lập lại tại Zimbabwe , khi ng ta xếp hàng hàng ngày tại ngân hàng rút tiền để mua hàng thiết yếu khác , ví dụ như mua xaphong thì thôi mua bánh mỳ.

dietcoke · 21-01-2010, 04:41 PM

Thank bác popcorn.
Tiếp theo là phần ảnh ọt minh hoạ ạ:

Một huy hiệu để tưởng nhớ giai đoạn siêu lạm phát này:

Dòng chữ khắc trên huy hiệu ghi:

"Vào ngày 1/11/1923 1 cân (cân Anh ~454gr) bánh mì trị giá 3tỉ mark,
1 cân thịt trị giá 36 tỉ mark và 1 cốc bia: 4tỉ mark"

Lạm phát làm tiền rẻ hơn cả tờ giấy, người dân sau khi nhận lương phải chất lên xe đẩy (barrow) đẩy đến cửa hàng tạp hoá mua các hàng hoá thiết yếu.

Chính phủ phải liên tục phát hành những tờ giấy bạc với mệnh giá trên trời.

Tờ ngân phiếu 50,000,000 mark năm 1923

Nếu vẫn thiếu thì ta khắc phục bằng cách này ^ ^

Tờ ngân phiếu 1000 mark được in đè lên bằng dòng chữ đỏ đậm :"Eine Milliarde Mark"( 1,000,000,000 mark nhé!)

Trẻ em xếp hình bằng các cục tiền Mark:

Hoặc dán diều:

Hoặc dùng tiền mark làm giấy dán tường (sành điệu !)

Quét tiền:

Và ...đốt tiền:

Ảnh phải : người phụ nữ dùng tiền để nhóm lò (ảnh chụp tại Berlin 9/8/1923)

Ảnh trái: tiền bị coi như giấy loại.

Em xin kết thúc bài viết về siêu lạm phát ở Đức bằng một bức siêu nhắng:

[nguồn: google]
Dịch:dietcoke